W roku bieżącym mija 35 lat ruchu rodziców dzieci specjalnej troski. Obecnie stowarzyszenie liczy
W roku bieżącym mija 35 lat ruchu rodziców dzieci specjalnej troski. Obecnie stowarzyszenie liczy 28 tys. członków zrzeszonych w 150 kołach terenowych. Prowadzą one 170 różnych placówek dla ponad 12 tys. dzieci i dorosłych z upośledzeniem umysłowym. Są to m.in. 32 ośrodki rehabilitacyjno-wychowawcze dla 1500 dzieci, 41 warsztatów terapii zajęciowej, dzienne centra aktywności, ośrodki i punkty wczesnej interwencji, ośrodki i zespoły rehabilitacyjno-terapeutyczne, kluby, 3 hostele - małe domy rodzinne dla dorosłych pozbawionych wsparcia rodzinnego (Warszawa, Poznań, Nidzica).
Uczestnicy ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego korzystają z wielodyscyplinarnego oddziaływania obejmującego edukację, rewalidację, rehabilitację, terapię, wychowanie przez 40 godzin w tygodniu. Ośrodki zapewniają transport i wyżywienie.
W woj. przemyskim 2 ośrodki rehabilitacyjno-wychowawcze obejmują swoim oddziaływaniem 200 osób z upośledzeniem umysłowym w wieku 1-25 lat.
1. Od 12 lat koszty programu edukacyjno-wychowawczo-rewalidacyjnego pokrywa w części resort edukacji narodowej w ujednoliconej kwocie na 1 dziecko. Ostatnia stawka przyjęta przez MEN w styczniu 1996 r. wynosi 450 zł, czyli nie jest rewaloryzowana od 2,5 roku.
Podobne ośrodki, m.in. dla dzieci autystycznych, dotowane są przez MEN w wysokości 900 i 1800 zł na dziecko. Brak waloryzacji w połączeniu ze wzrostem wszelkich kosztów utrzymania powoduje, że wysokospecjalistyczna kadra pracująca 40 godzin tygodniowo (pedagodzy, psycholodzy, logopedzi, rehabilitanci) nie otrzymuje podwyżek płac. Ośrodki zaczynają być zadłużone w ZUS i urzędach skarbowych.
2. Brak jest rozwiązań formalnoprawnych dla grupy dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu znacznym i umiarkowanym ze sprzężeniami (epilepsja, kalectwo narządów ruchu, autyzm i inne schorzenia) - dotowanych dotychczas przez MEN. Dotychczas w większości miały tzw. indywidualne nauczanie. Skazywane były na przebywanie w 4 ścianach swoich domów. Jest to forma bardzo droga i najmniej efektywna, a bardzo kosztowna - 1250 zł na jedno dziecko. Zajęcia prowadzą niejednokrotnie nauczyciele bez pedagogiki specjalnej w wymiarze 10 godzin tygodniowo.
3. Pewną grupę w ośrodkach stanowią dzieci i młodzież, które:
a) uczęszczają do grup specjalnych, a do ośrodków przychodzą na zajęcia specjalistyczne,
b) zwolnione są z obowiązku szkolnego,
c) mają odroczony obowiązek szkolny.
Dzieci te uczęszczają do ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego na indywidualne zajęcia rehabilitacyjne, reedukacyjne, wychowawcze. Te dzieci w poprzednich latach były przez kuratoria oświaty częściowo dotowane.
4. Szansę na rozwiązanie większości trudności stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1997 r. w sprawie zlecenia zadań państwowych jednostkom niepaństwowym (DzU nr 94, poz. 573). Rozporządzenie to w § 12 ust. 3 pozwala na zawieranie umów na czas nieokreślony w zakresie ˝organizowanie i prowadzenie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo, nauki dzieci upośledzonych ze sprzężonymi kalectwami, jako formy realizacji obowiązku szkolnego˝.
Zwracam się zatem z następującymi pytaniami:
1. W jakim terminie Ministerstwo Edukacji Narodowej dokona niezbędnej waloryzacji kwoty 450 zł przypadającej na jedno dziecko i czy można oczekiwać, że nowa stawka przekroczy 750 zł?
2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotuje rozporządzenie regulujące możliwość realizacji obowiązku szkolnego w ośrodku rehabilitacyjno-wychowawczym przez dzieci upośledzone umysłowo w stopniu znacznym i umiarkowanym ze sprzężeniami?
3. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej zamierza uregulować sytuację prawną i formy dotowania dzieci:
a) uczęszczających do szkół specjalnych, a do ośrodków przychodzących na zajęcia specjalistyczne?
b) uczęszczających do ośrodków, a zwolnionych z obowiązku szkolnego?
c) uczęszczających do ośrodków, a mających odroczony obowiązek szkolny?
4. Czy MEN zamierza podjąć działania mające na celu zlecenie Polskiemu Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym zdania organizowania i prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu znacznym i umiarkowanym ze sprzężonymi kalectwami jako form realizacji przez te dzieci obowiązku szkolnego?
Poseł Krzysztof Kłak
Warszawa, dnia 29 maja 1998 r.